Leren omgaan met pijn


 

 

 

 

Leren omgaan met pijn

U moet ermee leren leven: het is een boodschap die mensen niet graag horen. Toch is dat vaak de conclusie bij chronische pijn. Gelukkig kunnen patiënten hulp krijgen bij het draaglijk houden van chronische pijn.

Iedereen kent wel de fantoompijn van de patiënt bij wie een been is afgezet. Dat is geen aanstellerij. Die pijn is er echt. Die pijn zit alleen niet in het been, maar in het hoofd. ‘Chronische en soms onverklaarbare pijn wordt vaak afgedaan als aanstellerij’ zegt huisarts Bop Dijkstra. ‘Maar mensen hebben echt pijn. Alleen is daar vaak geen medische oorzaak voor te vinden.’

Het is dan heel vervelend als patiënten te horen krijgen dat er niets aan te doen is. De wetenschap heeft steeds beter door hoe het zit met pijn. Psychische en lichamelijke oorzaken overlappen elkaar en daar ligt dus de basis van de behandeling. Bekend is bijvoorbeeld dat pijn die langer dan zes weken aanhoudt niet meer te maken heeft met een eerdere beschadiging. De pijn zit in het hoofd.

Natuurlijk sluiten artsen eerst verschillende lichamelijke oorzaken uit. Bop: ‘Ook onder artsen zit de opvatting diep dat als er pijn is er een oorzaak gevonden moet worden. Maar vaak is die er niet. Ook na steeds opereren gaat de pijn niet over. Of soms is het wel over, maar denken artsen: ‘dat kan niet.’ Lage-rugpijn, hoofdpijn, buikpijn, prikkelbare darm en nekpijn zijn voorbeelden van pijn waarvoor vaak geen oorzaak is te vinden. Omdat patiënten graag zekerheid willen over een oorzaak zoeken ze op internet naar wat het zou kunnen zijn. Dan kom je altijd wel wat tegen wat past bij jou ziektebeeld. Toch is er vaak geen ziektebeeld of oorzaak voor de pijn. Dan kunnen huisartsen patiënten doorverwijzen naar een revalidatiearts of revalidatiecentrum. Het hangt ervan af of ze dat willen en dat is afhankelijk van hoe draaglijk de pijn is. Een multidisciplinair team, met bijvoorbeeld een fysiotherapeut, een psycholoog of een gedragstherapeut, gaan dan aan de slag. Bop: ‘Daarbij kijken ze eerst wat een patiënt nog wel kan. Vaak proberen mensen de pijn te vermijden en worden steeds passiever. Daardoor hebben ze nog meer pijn doordat ze er steeds aan herinnerd worden.’ Daarnaast geven artsen pijnstillers. Paracetamol is een veilige pijnstiller, maar ook antidepressiva en medicijnen die bedoeld zijn voor epilepsiepatiënten kunnen helpen. Ze doen iets aan de waarneming van pijn door de hersenen. Ook morfine werkt zo. De kans op verslaving bij het gebruik van morfine is veel minder groot dan aanvankelijk werd gedacht. Pijnstilling verlicht, maar de pijn gaat er meestal niet mee weg.

Chronische pijn

Pijn ontstaat doordat zenuwuiteinden zijn beschadigd, bijvoorbeeld door een wond of ontsteking of dat er ergens iets drukt. Pijn is een signaal. Pijn beschermt ook. Het zorgt bijvoorbeeld voor de reflex waardoor we onze hand niet verbranden als we dicht bij vuur komen. Als de pijn langer aanhoudt, kunnen zenuwen extra gevoelig worden. Ze sturen veel pijnprikkels naar de hersenen. Soms blijven die zenuwen overgevoelig en blijven ze pijnprikkels sturen. Ook al is de oorzaak van de pijn niet meer aanwezig. Dat de pijn aanhoudt, heeft waarschijnlijk te maken met hoe het lichaam, de gedachten en de omgeving op de pijn reageren. Deze factoren hebben invloed op hoe de patiënt pijn ervaart en ermee omgaat. In de medische wetenschap is dat besef steeds beter doorgedrongen. Opereren als oplossing voor pijn worden daarom steeds minder uitgevoerd. Denk aan hernia of tennisarm.

Adviezen bij pijn

Pijn geeft zorgen: wat is er met mij aan de hand? Bedenk dat de pijn niet gevaarlijk is en blijf niet naar een oorzaak zoeken.

Wie somber, angstig of gefrustreerd is, voelt meer pijn. Praten over gevoelens kan helpen.

Steun van de omgeving helpt, maar kan ook extra ongerust maken. Leg uit dat de pijn geen ernstige oorzaak heeft.

Problemen op het werk? Bespreek eventuele aanpassingen met de bedrijfsarts.

Een gezonde leefwijze met voldoende afleiding, beweging en ontspanning kan helpen. Verdeel beweging en activiteiten over de dag.

Als pijnklachten in de loop van de tijd veranderen, dan is het zaak om een afspraak te maken met de huisarts.

Meer informatie

Pijnpatiënten naar één stem ( pijnpatientennaar1stem.nl ) Hier is ook een online-cursus te vinden over hoe om te gaan met pijn.

Pijn Hoop ( pijn-hoop.nl ).