Zin en onzin over Vitamines



 

 

 

Zin en onzin over VITAMINES

Minder eten en gezonder eten zijn misschien wel de meest voorkomende goede voornemens. Deze maand maakten veel mensen er een begin mee. Maar wat is gezond? Er zijn veel fabeltjes over eten en vooral over vitamines. Vitaminesupplementen zijn zelden nodig.

Gezond eten betekent veel verse groente en fruit en gevarieerd eten. Meer niet. Eigenlijk is het heel simpel, zegt huisarts Bop Dijkstra. Diƫten met bijvoorbeeld weinig of geen koolhydraten zijn een hype, maar hebben geen enkele wetenschappelijke basis.

Dat geldt ook voor vitaminesupplementen. In de lekenpers worden veel vage klachten als moeheid, misselijkheid of hoofdpijn toegeschreven aan vitaminegebrek. Ten onrechte, zegt Dijkstra. ‘Vitaminen zijn in minimale hoeveelheden nodig voor de stofwisseling. Die hoeveelheden krijg je vanzelf binnen via je voeding. Het zijn de farmaceutische industrie en de voedingsindustrie die veel verdienen aan vitaminesupplementen. Alleen aan vitamine D kun je wel eens tekort hebben, ook als je gezond eet. Dat geldt voor kinderen onder de vier jaar en voor ouderen boven de zeventig jaar, en voor mensen die nooit in de zon komen of met een donkere huidskleur. Kinderen krijgen daarvoor druppeltjes, ook ouderen wordt geadviseerd om extra vitamine D te slikken.’

Een tekort aan vitaminen is te bepalen door bloedonderzoek. Dat onderzoek is echter duur en ook niet helemaal betrouwbaar. Een lage uitslag betekent niet altijd klachten. Daarom doen de huisartsen dergelijk onderzoek zelden. Is het erg om overbodige vitaminesupplementen te slikken? Dijkstra: ‘Overbodige vitamines plas je meestal uit, maar het is niet ongevaarlijk. Het kan darmklachten en diarree veroorzaken, maar ook schade aan het zenuwstelsel. Dat geldt voor alle vitamines. Bovendien is het voor sommige mensen een vrijbrief om dan maar ongezond te eten. Dan kom je dus andere voedingsmiddelen, zoals eiwitten, te kort.’

Vitamines op een rijtje

Vitamine D: Zorgt voor botopbouw en voor het gebit. Het wordt door de huid gemaakt uit zonlicht. Veel naar buiten dus. De winterzon levert overigens geen vitamine D, maar met gezond eten (vette vis) en buiten zijn, krijg je voldoende binnen. Kinderen onder de vier jaar krijgen D-druppels standaard, ouderen (boven de zeventig) wordt aangeraden ze te slikken. Klachten bij gebrek aan vitamine D zijn onvoldoende botgroei (bij kinderen) of verhoogde kans op fracturen bij vallen en spierpijn.

Vitamine A: is nodig voor de huid en de ogen. Het zit vooral in vlees, vis en groente. Een tekort komt zelden voor. Dat je van wortels eten betere ogen krijgt, is trouwens een fabeltje, een verkeerde komma in het eerste onderzoek.

Vitamine B12: is nodig voor DNA, rode bloedcellen en het zenuwstelsel. Het zit in vlees, vis, melkproducten en eieren. Veganisten moeten opletten voldoende binnen te krijgen. Net als mensen die een maagverkleiningsoperatie hebben gehad. Sommige mensen missen het eiwit dat zorgt voor de vitamine B12-opname in de darm. Een tekort kan ernstige bloedarmoede veroorzaken. Moeheid, duizeligheid, geheugen- en concentratie problemen komen meestal niet door een te laag vitamine B12-gehalte.

Vitamine B1: zorgt voor de energievoorziening van het lichaam en een goede werking van hartspier en zenuwstelsel. Het komt onder meer voor in brood, graanproducten, aardappelen, groente en vlees. Vooral alcoholisten hebben er een tekort aan, ook door de combinatie met slecht eten.

Vitamine B6: is belangrijk voor de stofwisseling en reguleert hormonen in de groei. Het zit in vlees, eieren en vis. Ook weer een vitamine waarop veganisten alert moeten zijn. Tekort komt alleen voor bij ondervoeding.

Vitamine C: Is de bekendste vitamine en is nodig voor vorming van bindweefsel en de opname van eiwit. Bij een tekort vermindert de weerstand en vertraagt de wondgenezing. Vitamine C zit vooral in citrusfruit en groente. Supplement is niet nodig. Een sinaasappel levert al bijna de dagelijkse benodigde dosis.